Buddyzorg in de praktijk, Op het snijvlak van vriendschap en hulpverlening

Vrijwillig buddy Eskil (1956) kon niet vermoeden wat hij zou gaan horen toen hij na zijn zomervakantie weer bij Liane (1976) aanbelde. De vrouw die hij ondersteunde in een euthanasietraject, vertelde dat ze met haar partner Frank had besloten te gaan verhuizen. Liane’s doodswens had plaatsgemaakt voor hernieuwde levenskracht. Twee maanden na het afronden van hun vrijdagmiddaggesprekken, ontmoeten Liane en Eskil elkaar weer voor een terugblik. Hierbij aanwezig is Petra de Kramer, consulent buddyzorg bij Surplus Informele zorg. Jolanda Vos - van der Linde doet verslag.

De begroeting tussen Liane en haar voormalige buddy is allerhartelijkst. Eskil zorgt voor koffie, net zoals hij een jaar lang op vrijdagmiddag heeft gedaan. Het koffiezetapparaat mag dan hetzelfde zijn, de ontmoeting vindt niet langer plaats in Den Hout maar in Wernhout, een dorp dat valt onder de gemeente Zundert. Liane en haar partner Frank zitten in een tussenwoning zolang hun nieuwe huis nog wordt verbouwd. In het voorjaar hopen ze hun intrek te nemen in het huis dat voor de rolstoelafhankelijke Liane van alle gemakken zal zijn voorzien.

Lijden aan het leven
Liane heeft tot ze twintig was een redelijk normaal leven geleid. Vooral de gezondheidsproblemen van de laatste zeventien jaar omschrijft ze als haar ‘grootste ellende’. Ze kampt met spierzwakte, verlamming, gevoelloosheid, prikkelingen, tintelingen en evenwichtsstoornissen. Medisch onderzoek leidde tot uitslagen als hersenschade, zware depressiviteit, spierreuma, progressieve neuropathie. Maar niet alle onderzoeken brachten duidelijkheid. Liane: ‘De dag na de uitslag, was ik van slag. Daarna dacht ik bij mezelf: Het is zo. Ik moet er mee verder.’ Lang heeft Liane kans gezien de moed erin te houden, samen met Frank. Tot ze meer en meer besefte dat haar leed ondraaglijk en uitzichtloos was. Liane besloot hulp te vragen bij het actief beëindigen van haar leven. 

Samen
Buddyzorgconsulent Petra de Kramer kreeg het verzoek om voor Liane een vrijwilliger te zoeken, die haar kon ondersteunen in het euthanasietraject. Zo kwam  Eskil in beeld, die bedenktijd vroeg om bij zichzelf en bij zijn vrouw te rade te gaan.  Petra: ‘Het is belangrijk dat een buddy zich gesteund weet door het thuisfront.’ Eskil, ongeveer acht jaar actief als buddy, ging de uitdaging aan. De kennismaking met Liane verraste hem: hij trof geen treurige vrouw, maar iemand met wie het aangenaam praten was. Tijdens zijn wekelijkse bezoekjes moedigde Liane hem aan om vragen te stellen. Liever dat dan vraagtekens in zijn ogen te zien. De twee bespraken de wereldproblematiek, maar meden ook de diepgang niet. Ze deelden  gevoel voor - soms zwartgallige - humor. Het onderling vertrouwen schiep ruimte voor vreugde en verdriet. Eskil is zich bewust van zijn verantwoordelijkheid als buddy: ‘Je zit best diep in iemands leven. Daar moet je voorzichtig mee omgaan.’ Alle reden voor Petra om bij aspirant buddy’s (man, vrouw, van 21 jaar tot 80+) alert te zijn op diverse kwaliteiten en vaardigheden. Zoals de beschikking over een stabiele persoonlijkheid, die kan relativeren en bereid is feedback te ontvangen over zijn of haar functioneren.

Ommezwaai
Eskil heeft in het contact met Liane ervaren dat een hulpvraag tussentijds radicaal kan veranderen. ‘Je moet kunnen meebewegen, het hele proces mee door gaan, laveren, flexibel zijn.’ Liane: ‘In contact met je familie speelt de emotionele band altijd een rol. Daarom was het voor mij makkelijker mijn emoties met Eskil te delen.’ Dat bleek ook toen ze zicht kreeg op de haalbaarheid van kwaliteit van leven. Pijnstillers horen daarbij en niet in de laatste plaats haar rolstoel. Die stoel helpt mee om, met haar beperkingen, toch zo zelfstandig mogelijk te functioneren. ‘Ik voel me weer nuttig, bijvoorbeeld als ik Frank kan helpen bij het voorbereiden van een bloemkoolschotel.’

Ondersteuning door consulent
Een buddy staat er niet alleen voor. Naast de gedegen training en individuele ondersteuning, organiseert buddyzorgconsulent Petra intervisie- en themabijeenkomsten. Zo ontmoet je collega-buddy’s om ervaringen mee uit te wisselen en je doet nieuwe kennis op. Petra houdt ook de vinger aan de pols wat betreft het juiste moment van afronding van de gesprekken tussen de cliënt en de buddy. Per slot van rekening draait het bij buddyzorg om sociaal emotionele en praktische ondersteuning gedurende een afgebakende periode (meestal 1 à 2 jaar). De verhuizing van Liane droeg bij aan een natuurlijke afronding van de ondersteuning. Het evaluatiegesprek van Petra met Eskil en Liane bevestigde het  belang dat tijdens het hele buddytraject speelt: de bereidheid met elkaar op te trekken op het snijvlak van vriendschap en hulpverlening.    

Meer weten over buddyzorg of andere diensten van Surplus Informele zorg?
petra.dekramer@surplus.nl / 0162-748600

Publicatiedatum: 26 feb 2018

Gepubliceerd bij: Surplus Welzijn, Surplus Zorg, Surplus Comfort, Surplus Groep